DERLEME YAZISI / REVIEW ARTICLE


Kanser Hasta Yakınında Normal Yas Süreci, Çözümlenmeyen Yas ve Etkili Yaklaşımlar ile Onkologların Tükenmişlik Yönetimindeki Baş Etme Yöntemleri

Normal Grief and Unresolved Grief in Cancer Patient’s Relatives and Effective Approaches and Oncologists’ Coping Ways of Burnout

Esra SAVAŞ1


Özet:
Yas, kişinin yaşamında yer olan herhangi bir şeyin kaybıyla ortaya çıkabilen doğal bir süreçtir. Yas süreci, sevilen eşyanın kayboluşu gibi bir nesnel geçişle de sağlık tehdidiyle de başlayabiliyor. Kanser hastalığının teşhisini kişi duyduğu an itibariyle, hastanın yaşamındaki birçok fiziksel ve duygusal değişikliğe yol açarak yas sürecini tetikleyebiliyor. Hatta bu süreç benzer şekilde hasta yakınlarında da gelişebiliyor. Yas süreci birçok durumla “normal yas” sürecinden çıkıp “çözümlenmeyen yas” sürecine dönüşebiliyor. Yas sürecindeki yaşanan duyguların ve zorlanmaların, sağlıkla yönetilebilmesi için yas sürecini tanımak ve etkili psikolojik yaklaşımlardan yararlanıyor olmak önemlidir. Tedavi ekibinin en önemli üyelerinden birisi onkologlardır. Hastalara verimli olabilmek ve hasta yakınlarıyla iyi iletişim kurabilmek için, onkologların olası tükenmişlik sendromunun farkında olması ve iyi baş etmesi önemlidir. Bu derlemedeki amaç, kanser hasta yakınlarına yönelik, hastanın vefatıyla yaşayabilecekleri normal ve çözümlenmeyen yas süreçleri açıklayıp etkili yaklaşımlarla ilgili bilgilendirmektir. Derlemenin onkologlara yönelik olan bilgilerindeki amaç; mesleki performanslarını etkileyebilecek olan tükenmişlik sendromuyla ilgili farkındalık oluşturmak ve olası durumda bahsedilen etkili tekniklerden yararlanabilmelerini sağlamaktır.

Anahtar Kelimeler: Kanser, Kanser Hasta Yakını, Normal Yas, Çözümlenmeyen Yas, Kognitif Terapi, Yas
İyileştirme Programı, İfade Edici Destekleyici Yaklaşım, Çözümlenmeyen Yas Terapisi

1Uzm. Psk., Esra Savaş Eğitim ve Danışmanlık Merkezi, Florya-İstanbul, Orcid Id: https://orcid.org/ 0000-0002-8178-6804
Address of correspondence/Yazışma adresi: Klinik Psikolog Dr & Psikoonkolog, Esra Savaş Eğitim ve Danışmanlık Merkezi. E-mail:pskesrasavas@gmail.com
Date of Received/Geliş Tarihi: 14.02.2020, Date of Revision/Düzeltme Tarihi: 15.03.2020, Date of Acceptance/Kabul Tarihi: 23.07.2020, Date of Online Publication/Çevirimiçi Yayın Tarihi: 27.07.2020
Citing/ Referans Gösterimi: Savaş, E. (2020). Kanser Hasta Yakınında Normal Yas Süreci, Çözümlenmeyen Yas ve Etkili Yaklaşımlar ile Onkologların Tükenmişlik Yönetimindeki Baş Etme Yöntemleri. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 2(2): 120-5 doi:10.35365/ctjpp.20.02.17


© 2020 Yazar (lar). Kıbrıs Ruh Sağlığı Enstitüsü / Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi (www.ktppdergisi.com) tarafından yayınlanmıştır. Bu makale, Creative Commons Attribution 4.0 lisansının hüküm ve koşulları altında dağıtılan, orijinal çalışmanın uygun şekilde alıntılanması ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla, herhangi bir ortam veya formatta kullanıma, paylaşmaya, uyarlamaya, dağıtmaya ve çoğaltmaya izin veren açık erişimli bir makaledir. (http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).